Jak przygotować ogród do zimy: lista prac na jesień

Kiedy zacząć przygotowywać ogród do zimy

Ogród przygotowuje się do zimy etapami: porządki i nawożenie w październiku, okrywanie roślin dopiero wtedy, gdy noce stale schodzą poniżej −5 °C, czyli zwykle w drugiej połowie listopada. Kolejność ma znaczenie, bo rośliny muszą najpierw się zahartować. Okryte za wcześnie, przy ciepłej i wilgotnej jesieni, łatwo się zaparzają i gniją pod osłoną.

Dobrym sygnałem do startu są pierwsze przymrozki przy gruncie i opadające liście drzew. W cieplejszych rejonach zachodniej Polski prace można przesunąć o tydzień–dwa, na wschodzie i w górach warto zacząć wcześniej. Poniżej znajdziesz listę prac w kolejności, w jakiej najlepiej je wykonać.

1. Październik: sprzątanie liści i rabat, ostatnie koszenie, nawóz jesienny, sadzenie cebul kwiatów wiosennych.
2. Przełom października i listopada: obfite podlanie roślin zimozielonych, opróżnienie węży i instalacji wodnej, zabezpieczenie donic.
3. Listopad: kopczykowanie róż, okrywanie wrażliwych roślin agrowłókniną i stroiszem, przegląd narzędzi i mebli ogrodowych.

Jesienne porządki: liście, rabaty i kompost

Liście trzeba zgrabić przede wszystkim z trawnika, bo gruba, mokra warstwa odcina trawie światło i sprzyja pleśni śniegowej. Pod krzewami i na rabatach bylinowych część liści można zostawić — działają jak ściółka i dają schronienie jeżom oraz pożytecznym owadom.

Inaczej postępuj z liśćmi chorymi. Liście róż z czarną plamistością, owocowych drzew z parchem czy kasztanowców zaatakowanych przez szrotówka zbieraj i usuwaj z ogrodu, zamiast kompostować — zarodniki i poczwarki przezimują w kompostowniku. Zdrowe liście wrzucaj na kompost warstwami, przekładając je ziemią lub skoszoną trawą, żeby szybciej się rozkładały.

To też dobry moment na usunięcie chwastów wieloletnich, zanim zdążą się rozsiać, i na wyrównanie krawędzi rabat. Do grabienia dużych powierzchni wygodniejsze są grabie wachlarzowe, a do rabat — wąskie grabki, które nie uszkadzają roślin.

Trawnik przed zimą: koszenie i nawóz jesienny

Ostatnie koszenie trawnika wykonuje się zwykle w październiku, na wysokość około 5–6 cm. Zbyt krótko przycięta trawa gorzej znosi mróz, a zbyt wysoka pokłada się pod śniegiem i łatwiej choruje. Skoszoną trawę zgrab, żeby nie gniła na darni.

Nawóz jesienny różni się od wiosennego proporcjami: ma mało azotu, który pobudza wzrost, a więcej potasu i fosforu, które wzmacniają ściany komórkowe i korzenie. Stosuje się go zwykle od września do połowy października, na suchy trawnik, przed zapowiadanym deszczem albo z podlaniem. Nawozów azotowych jesienią nie podawaj — młode, miękkie przyrosty przemarzną przy pierwszych mrozach.

Zimą unikaj chodzenia po zamarzniętym lub oszronionym trawniku. Zamrożone źdźbła łamią się, a na wiosnę w miejscach wydeptanych zostają żółte ślady.

Nawozy jesienne i kora do ściółkowania

Zobacz więcej w sklepie

Nawóz Jesienny do Trawników 10kg FruktoVit Plus 87,20 zł Nawóz Siarkopol jesienny iglak 10kg 86,52 zł Nawóz Jesienny Uniwersalny 10kg FruktoVit Plus 85,98 zł Nawóz Jesienny do Trawnika 3kg Florovit 54,53 zł

Ceny i dostępność aktualne w chwili wyświetlenia strony.

Podlewanie przed zimą i zabezpieczenie instalacji wodnej

Rośliny zimozielone — iglaki, rododendrony, bukszpan, laurowiśnia — trzeba obficie podlać przed zamarznięciem gleby, bo zimą wciąż tracą wodę przez liście i igły. Gdy ziemia zamarznie, korzenie nie mogą jej uzupełnić i rośliny brązowieją z powodu tzw. suszy fizjologicznej, a nie mrozu. Jedno solidne podlanie w suchy, bezmroźny dzień, nawet 10–20 litrów pod większy krzew, daje im zapas na zimę.

Woda pozostawiona w instalacji zamarza i rozsadza elementy. Przed pierwszymi mrozami:

• zakręć zawór doprowadzający wodę do kranu ogrodowego i odkręć sam kran, żeby woda wypłynęła z rury;
• odłącz węże, opróżnij je z wody i zwiń w suchym miejscu, najlepiej na wózku lub bębnie;
• zdemontuj zraszacze, pistolety i szybkozłączki, a linię kroplującą przedmuchaj lub spuść z niej wodę;
• opróżnij beczki i zbiorniki na deszczówkę albo zostaw je otwarte i przewrócone dnem do góry.

Węże, wózki, szybkozłączki i zraszacze na kolejny sezon znajdziesz w dziale nawadnianie ogrodu.

Przycinanie jesienią: co ciąć, a co zostawić na wiosnę

Jesienią tnie się głównie pędy chore, połamane i suche, a mocne cięcie formujące większości roślin zostawia się na wiosnę. Rany po cięciu goją się zimą wolno, a pozostawione pędy dodatkowo osłaniają środek krzewu przed mrozem.

• Róże: jesienią usuń tylko przekwitłe kwiaty, chore liście i pędy, które mogłyby się złamać pod śniegiem. Główne cięcie wykonuje się wczesną wiosną, gdy kwitnie forsycja.
• Hortensje ogrodowe (o kulistych kwiatach): nie przycinaj ich jesienią — kwitną na pędach z poprzedniego roku. Suche kwiatostany możesz zostawić, chronią pąki.
• Byliny: część z nich, np. trawy ozdobne, rozchodniki i jeżówki, zostaw do wiosny — zdobią ogród zimą i dają schronienie owadom. Przytnij te, które pokładają się i gniją, np. funkie i liliowce.
• Drzewa owocowe: jesienią usuń zaschnięte owoce (tzw. mumie), które są źródłem chorób. Cięcie prześwietlające zrób w lutym lub marcu.

Do grubszych gałęzi używaj sekatora dwuręcznego lub piły ogrodowej, a ostrza po pracy przy chorych roślinach przecieraj spirytusem. Pracując z drabiny, ustaw ją na stabilnym, równym podłożu i nie sięgaj daleko w bok — to najczęstsza przyczyna upadków przy jesiennym cięciu.

Narzędzia do jesiennych porządków

Zobacz więcej w sklepie

Sekator Kowadełkowy Prosty Ideal Cellfast 40-413 241,23 zł Grabie do Liści Regulowane UC-M Wolf-Garten 225,71 zł Grabie duże do liści Ideal PRO 186,83 zł Grabie do Liści Wachlarzowe UE-M Wolf-Garten 171,44 zł

Ceny i dostępność aktualne w chwili wyświetlenia strony.

Okrywanie roślin na zimę: agrowłóknina, kopczyki i ściółka

Do okrywania roślin na zimę najlepiej nadaje się biała agrowłóknina o gramaturze 50 g/m² (oznaczana jako P-50), bo przepuszcza powietrze i wodę, a jednocześnie chroni przed mroźnym wiatrem i słońcem. Przy silnych mrozach owija się rośliny dwiema warstwami. Folii do okrywania nie używaj — pod nią zbiera się wilgoć, rośliny się zaparzają i pleśnieją.

Gotowe kaptury z agrowłókniny są wygodne przy pojedynczych krzewach i młodych iglakach: zakłada się je jak worek i ściąga sznurkiem u podstawy. Na niskie rośliny i całe rabaty sprawdza się stroisz, czyli gałązki świerka lub jodły, a pod korę i ściółkę — agrotkanina, która dodatkowo ogranicza chwasty. Cały wybór osłon znajdziesz w dziale agrowłóknina i osłony.

Osłony zdejmuj stopniowo wiosną, w pochmurny dzień, gdy minie ryzyko silnych mrozów — zwykle w marcu lub na początku kwietnia. Nagłe odsłonięcie w słoneczny dzień może poparzyć igły i liście.

Agrowłóknina i kaptury zimowe

Zobacz więcej w sklepie

Agrowłóknina Brązowa P-50 UV 0,8m x 70mb GF Agro 115,14 zł Agrowłóknina Czarna P-50 UV 0,8m x 80mb GF Agro 114,74 zł Agrowłóknina Brązowa P-50 UV 0,8m x 60mb GF Agro 106,91 zł Agrowłóknina Czarna P-50 UV 0,8m x 70mb GF Agro 99,89 zł

Ceny i dostępność aktualne w chwili wyświetlenia strony.

Rośliny w donicach na tarasie i balkonie

Rośliny w donicach przemarzają szybciej niż te w gruncie, bo mróz atakuje bryłę korzeniową ze wszystkich stron. Nawet gatunki w pełni mrozoodporne w ogrodzie mogą w pojemniku nie przetrwać zimy bez osłony.

• Przestaw donice pod ścianę budynku, w miejsce osłonięte od wiatru i zimowego słońca.
• Postaw je na podkładkach z drewna lub styropianu, żeby nie stały bezpośrednio na zimnych płytach.
• Owiń donice matą słomianą, jutą lub kilkoma warstwami agrowłókniny; powierzchnię ziemi przykryj korą.
• Rośliny nieodporne na mróz, np. oleandry, drzewka cytrusowe czy pelargonie, przenieś do jasnego pomieszczenia o temperaturze około 5–10 °C.

Zwróć uwagę na samą donicę: nieszkliwiona ceramika chłonie wodę i potrafi pęknąć przy mrozie. Na zimę zostawiaj na zewnątrz tylko pojemniki opisane jako mrozoodporne — drewniane, z tworzywa lub z grubej, szkliwionej ceramiki. Takie modele znajdziesz wśród donic ogrodowych.

Narzędzia, meble i sprzęt ogrodowy przed zimą

Narzędzia odłożone na zimę brudne i mokre szybciej rdzewieją i tępią się. Wyczyść łopaty, grabie i sekatory z ziemi, osusz je, naostrz ostrza i przetrzyj cienką warstwą oleju. Drewniane trzonki zabezpiecz olejem lub impregnatem.

Kosiarkę spalinową przed zimowaniem opróżnij z paliwa albo dodaj stabilizator paliwa, oczyść nóż i spód obudowy z resztek trawy. Akumulatory do narzędzi bezprzewodowych przechowuj w domu, w temperaturze dodatniej i częściowo naładowane. Paliwo i oleje trzymaj w szczelnych, opisanych pojemnikach z dala od źródeł ciepła i poza zasięgiem dzieci.

Meble ogrodowe najlepiej schować do garażu lub altany. Jeśli zostają na zewnątrz, przykryj je oddychającym pokrowcem, a poduszki i tekstylia przenieś w suche miejsce. Drewniane meble przed zimą warto wyczyścić i zaimpregnować, jeśli impregnat jest już zużyty.